Waarom je deze drie bouwstenen niet los kunt zien

Stel: je wilt over drie jaar een andere auto kopen. Je hebt daarvoor €8.000 opzijgezet. Dan is het waarschijnlijk belangrijker dat het geld beschikbaar blijft dan dat je er het hoogst mogelijke rendement mee behaalt.

Maar spaar je voor een doel over 25 jaar, bijvoorbeeld als aanvulling op je pensioen? Dan heb je meer tijd om koersschommelingen op te vangen. Je kunt daardoor mogelijk andere keuzes overwegen, al blijft verlies ook op lange termijn mogelijk.

Het doel is dus niet om zoveel mogelijk rendement na te jagen. Het gaat erom dat het verwachte rendement, de risico’s en jouw beschikbare tijd bij elkaar passen.

Bouwsteen 1: rendement – wat levert beleggen op?

Rendement is de opbrengst van je belegging, meestal uitgedrukt als percentage van het geïnvesteerde bedrag. Die opbrengst kan bestaan uit koerswinst en ontvangen dividend. Een koersdaling zorgt juist voor een negatief rendement.

Dat percentage is handig omdat je er verschillende beleggingen mee kunt vergelijken. Maar er zijn twee belangrijke kanttekeningen.

Verwacht rendement is geen belofte

Je kunt vooraf een aanname doen over het gemiddelde rendement, maar de werkelijke uitkomst staat niet vast. Een belegging kan het ene jaar flink stijgen en het volgende jaar dalen. Een gemiddeld rendement van 6% betekent dus niet dat je ieder jaar precies 6% ontvangt.

Hoe aantrekkelijk een voorspelling ook klinkt: een hoog beloofd rendement zonder duidelijk risico is juist een reden om kritisch te zijn.

Kijk verder dan het percentage

Kosten verlagen wat je uiteindelijk overhoudt. Denk aan fondskosten, transactiekosten en eventuele beheervergoedingen. Ook belastingen kunnen invloed hebben op je nettoresultaat. En door inflatie kun je met hetzelfde bedrag later mogelijk minder kopen.

Het hoogste rendement op papier is dus niet automatisch het beste resultaat voor jou.

Bouwsteen 2: risico – wat kan er tegenzitten?

Bij beleggen denk je bij risico misschien vooral aan rode cijfers op je scherm. Dat is begrijpelijk. Maar risico betekent meer dan een tijdelijke koersdaling: het gaat om de kans dat je beleggingen anders uitpakken dan je nodig hebt of verwacht.

Er zijn verschillende vormen van risico. Een bedrijf waarin je belegt kan tegenvallende resultaten boeken of failliet gaan. De hele aandelenmarkt kan dalen door economische onzekerheid. En als je belegt in buitenlandse valuta, kunnen wisselkoersen je resultaat beïnvloeden.

Ook een breed gespreide ETF kan stevig in waarde dalen. Spreiding verkleint de afhankelijkheid van één bedrijf of sector, maar neemt het algemene marktrisico niet weg.

Een verlies vraagt om meer herstel dan je denkt

Neem een belegging van €1.000 die 20% daalt. Er blijft €800 over. Om terug te komen op €1.000 is geen stijging van 20%, maar 25% nodig.

Bij een daling van 50% moet de waarde zelfs verdubbelen om het oorspronkelijke bedrag terug te krijgen. Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen naar mogelijke winst te kijken, maar ook naar de gevolgen van een tegenvaller.

Hoeveel risico kun én wil je lopen?

Die twee vragen lijken op elkaar, maar zijn verschillend.

Risico kunnen dragen gaat over je financiële situatie. Kun je het geld langere tijd missen? Heb je een noodbuffer? Moet je binnenkort grote uitgaven doen? Als je door een tegenvaller gedwongen wordt te verkopen, kan een koersdaling een blijvend verlies worden.

Risico willen dragen gaat over hoe je reageert. Stel dat je beleggingen tijdelijk 30% minder waard zijn. Blijf je dan bij je plan of lig je er wakker van? Een strategie kan financieel gezien haalbaar zijn, maar alsnog verkeerd voelen. Geloof me, niets is vervelender dan ’s nachts wakker liggen met de angst dat je zuurverdiende centen verdampen omdat je het verkeerde risicoprofiel hebt gekozen.

Wat mij betreft is een goede portefeuille er niet één die op papier het maximale rendement belooft, maar één waarvan je ook tijdens mindere beursjaren de aanpak begrijpt en kunt volhouden.

Bouwsteen 3: tijd –
waarom je beleggingshorizon belangrijk is

Je beleggingshorizon is de periode tussen het moment waarop je begint en het moment waarop je het geld verwacht nodig te hebben.

Tijd kan op twee manieren helpen. Ten eerste hoef je bij een lange horizon mogelijk minder snel te verkopen wanneer de beurs tijdelijk daalt. Ten tweede kan behaald rendement zelf ook weer rendement opleveren. Dat laatste noemen we het rente-op-rente-effect, of bij beleggen: samengestelde groei.

Het effect van tijd in een rekenvoorbeeld

Stel dat je iedere maand €200 belegt en in een theoretisch scenario gemiddeld 6% rendement per jaar behaalt. Het rendement wordt iedere maand herbelegd. Dan krijg je ongeveer dit beeld:

Na 30 jaar heb je €72.000 ingelegd, maar is de berekende eindwaarde bijna €195.000. Het verschil ontstaat doordat eerdere opbrengsten in dit model opnieuw kunnen meegroeien.

Meer tijd betekent niet automatisch minder risico

Juist dit punt wordt gemakkelijk verkeerd begrepen. Een lange horizon maakt toekomstige beurskoersen niet voorspelbaar. Je kunt ook na tien of twintig jaar een tegenvallend resultaat behalen, zeker bij een geconcentreerde of dure portefeuille.

Bovendien kan een grote daling vlak vóór je het geld nodig hebt extra vervelend zijn. Daarom is tijd geen vrijbrief om steeds meer risico te nemen. Naarmate je doel dichterbij komt, kan het verstandig zijn opnieuw te kijken hoeveel koersschommelingen je nog kunt opvangen.

Zo pas je de drie bouwstenen toe op je eigen plan

Je hoeft geen financieel expert te zijn om de basisvragen voor jezelf te beantwoorden.

Begin bij je doel. Waarvoor beleg je? Een aanvulling op je pensioen, geld voor je kinderen of gewoon vermogen voor later? Maak het doel zo concreet mogelijk.

Bepaal wanneer je het geld nodig hebt. Geld dat je volgend jaar nodig hebt, verdient een andere aanpak dan geld voor over dertig jaar. Zorg ook dat je noodbuffer niet afhankelijk is van beurskoersen.

Denk na over een slechte uitkomst. Wat gebeurt er als je portefeuille tijdelijk 20% of 30% daalt? Kun je je doel nog halen? En kun je rustig blijven zonder halsoverkop te verkopen?

Kies daarna pas de beleggingen. Onderzoek welke verhouding tussen bijvoorbeeld aandelen, obligaties en spaargeld past bij je doel en risicohouding. Let op spreiding, kosten en begrijpelijkheid.

Controleer je plan af en toe. Niet omdat je iedere marktbeweging moet volgen, maar omdat jouw leven verandert. Een nieuwe woning, minder inkomen of een doel dat dichterbij komt, kan reden zijn om je aanpak opnieuw te bekijken.

Conclusie: het gaat om de juiste balans

Rendement laat zien wat een belegging kan opleveren. Risico laat zien wat er mis kan gaan. Tijd bepaalt mede hoeveel ruimte je hebt om met die onzekerheid om te gaan en om rendement opnieuw te laten meegroeien.

Mijn uitgangspunt is eenvoudig: begin niet bij de belegging met het mooiste rendement, maar bij je eigen doel. Als je weet waarvoor je belegt, hoelang je het geld kunt missen en hoeveel verlies je kunt verdragen, kun je veel bewustere keuzes maken.

Wil je daarmee verder? Lees dan ook mijn artikelen over het kiezen van een beleggingsstrategie en over periodiek beleggen. Daarin werk ik uit hoe je deze basis kunt omzetten in een aanpak die bij je past.